Οι ρευματοκλοπές επηρεάζουν τις τιμές του ρεύματος και οδηγούν σε σχετική αύξηση των τιμών κατά 20%. Το κόστος από την κλοπή της ηλεκτρικής ενέργειας, αν και το πληρώνουν οι εταιρείες ενέργειας, μεταφέρεται στους καταναλωτές. Οι καταναλωτές πληρώνουν το κόστος των ρευματοκλοπών μέσω των λογαριασμών του ρεύματος. Το πρόβλημα των απωλειών ενέργειας παρατηρείται εδώ και αρκετές δεκαετίες στη χώρα μας, αλλά την τελευταία δεκαετία η κατάσταση έχει χειροτερέψει. Την τελευταία δεκαετία οι απώλειες του δικτύου διανομής ενέργειας κινούνται σε υψηλά επίπεδα μεγαλύτερα του 8%.
Εδώ και αρκετά χρόνια γίνονται ρευματοκλοπές και κάθε έτος η κατάσταση αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει. Οι απώλειες που παρατηρούνται στο δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζουν σημαντικά το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας. Από το 2021 μέχρι σήμερα καταγράφονται τα δεδομένα και οι εξελίξεις του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, σχετικοί υπολογισμοί για το 2021 παρουσίασαν αύξηση των απωλειών ηλεκτρικής ενέργειας κατά 14,9% σε σχέση με τις απώλειες του 2020. Τους πρώτους έξι μήνες του 2022 παρατηρήθηκαν απώλειες της ηλεκτρικής ενέργειας που έφταναν το 17,7% και η αύξηση του ποσοστού των ενεργειακών απωλειών συνεχίζεται και το 2023 αλλά και μέχρι σήμερα το 2024. Σύμφωνα, με μελέτες του ΠΗΡ η κατάσταση αντί να βελτιώνεται, φαίνεται πως συνεχίζει να επιδεινώνεται. Η συνεχής αύξηση των απωλειών στην ενέργεια προβληματίζει ιδιαίτερα τους προμηθευτές και τους Διαχειριστές ενέργειας.
Είδη απωλειών ηλεκτρικής ενέργειας
Υπάρχουν αρκετά είδη απωλειών ενέργειας τα οποία διαφέρουν ως προς τις μορφές και τα αίτια της χαμένης ηλεκτρικής ενέργειας. Παρατηρούνται τεχνικές απώλειες, μη τεχνικές απώλειες, απώλειες σε μηχανήματα και συσκευές και απώλειες κατά τη διανομή και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η κάθε μορφή απώλειας διαθέτει διαφορετικά χαρακτηριστικά και αίτια για την χαμένη ενέργεια που προκύπτει. Οι μη τεχνικές απώλειες οφείλονται σε ανθρώπινα λάθη κατά κύριο λόγο και προκύπτουν λόγω ρευματοκλοπών ή λάθος μετρήσεων της ενέργειας. Οι τεχνικές απώλειες σχετίζονται με τις υποδομές και με τον απαρχαιωμένο εξοπλισμό που χρησιμοποιείται. Ειδικότερα, προβλήματα σε αγωγούς ηλεκτρικού ρεύματος, σε μετασχηματιστές και σε φθαρμένα δίκτυα (κακή μόνωση, παλαιωμένα καλώδια κλπ.), οδηγούν στην απώλεια ηλεκτρικής ενέργειας. Απώλειες κατά τη διάρκεια της παραγωγής ενέργειας, μπορούν να προκύψουν λόγω θερμότητας των σταθμών παραγωγής και διαδικασιών ανατροφοδότησης της ηλεκτρικής ενέργεια. Προκύπτουν και απώλειες κατά τη διαδικασία της μεταφοράς του ρεύματος, οι οποίες οφείλονται σε χαμηλές αποδόσεις των δικτύων διανομής. Οι απώλειες στις γραμμές υψηλής τάσης για τη μεταφορά ενέργειας, υπολογίζονται κοντά στο 2,30% σύμφωνα με πρόσφατους υπολογισμούς των ειδικών του PIR. Παρατηρούνται ενεργειακές απώλειες και λόγω μη αποδοτικών συσκευών, οι οποίες λόγω ανεπαρκούς συντήρησης και φθοράς δεν λειτουργούν αποτελεσματικά. Μάλιστα, αρκετές ενεργοβόρες ηλεκτρικές συσκευές που δεν λειτουργούν σωστά, μετατρέπουν την ηλεκτρική ενέργεια σε θερμότητα και σε άλλα σπάταλα προϊόντα ενέργειας, αντί να την αξιοποιούν για την σωστή λειτουργία της συσκευής.
Αντίκτυπο απωλειών ηλεκτρικής ενέργειας
Οι απώλειες ενέργειας επιβαρύνουν ιδιαίτερα τους καταναλωτές καθώς αυξάνουν το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι προμηθευτές ενέργειας πληρώνουν το κόστος των απωλειών, αλλά ύστερα το κόστος μεταφέρεται στους καταναλωτές, οι οποίοι το πληρώνουν μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Οι καταναλωτές για κάθε κιλοβατώρα που χρησιμοποιούν, χρεώνονται με 20% παραπάνω από την κανονική τιμή, λόγω των ρευματοκλοπών και των απωλειών κατά τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η θέση του ΔΕΔΔΗΕ
Ο Διαχειριστής ενέργειας ΔΕΔΔΗΕ σε σχετική ανακοίνωση παρουσίασε πως οι τεχνικές απώλειες ενέργειας (υποδομές και εξοπλισμός) δεν αντιμετωπίζονται εύκολα, παρά τις προσπάθειες ή τις βελτιώσεις που γίνονται στις υποδομές και στον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται. Οι τεχνικές απώλειες αντιμετωπίζονται πιο δύσκολα, λόγω της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας και της έλλειψης συγχρονισμού του χρονικού καταμερισμού της κατανάλωσης και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας σχετίζεται με παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την παραγωγή ενέργειας σε τοπικές παραγωγικές μονάδες και την αυξημένη αποδοτικότητα. Ο μη συγχρονισμός της χρονικής κατανομής κατανάλωσης και παραγωγής ενέργειας, αφορά την ανισορροπία στην κατανάλωση και την παραγωγή που οδηγεί στη δυσκολία διαχείρισης του συστήματος ενέργειας.
Ο ΔΕΔΔΗΕ προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις μη τεχνικές απώλειες και επιδιώκει τη μείωση των ρευματοκλοπών. Συγκεκριμένα, έχει αυξήσει τους ελέγχους στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και πρόκειται να επεκτείνει την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών. Οι έξυπνοι μετρητές θα είναι ψηφιακοί και θα μπορούν να υπολογίζουν με ακρίβεια την κατανάλωση του κάθε πολίτη και να ορίζουν το αντίστοιχο κόστος της κατανάλωσης. Ο Διαχειριστής ενέργειας πήρε την πρωτοβουλία να αυξήσει τους έξυπνους μετρητές σε 600.000 μέσω του «μίνι» διαγωνισμού. Οι εγκαταστάσεις των ψηφιακών ρολογιών θα ξεκινήσουν από τις επιχειρήσεις (χαμηλής τάσης) και τα κτίρια του δημόσιου τομέα. Προβλέπεται πως μέσα στο Δεκέμβριο του 2024 η παραγγελία για έξυπνους μετρητές θα αυξηθεί και θα αφορά 3 εκατομμύρια έξυπνους μετρητές. Σκοπός του ΔΕΔΔΗΕ είναι η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων για τη μέτρηση της κατανάλωσης σε όλη τη χώρα. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω ενεργειών, οι επιχειρήσεις και οι κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω των μη τεχνικών απωλειών, θα καταφέρουν να ανακάμψουν.